Dolina Wieprza - Atlas inicjatyw ekorozwojowych
   
 
Edukacja, wystawy, wydawnictwa
Seminaria, szkolenia, konferencje
Projekt teatralno-edukacyjny i spektakl "Żywa Rzeka"
   

KAMPANIA "WIEPRZ - ŻYWA RZEKA" 2005 - 2007

Pierwszym impulsem do działań na rzecz ochrony przyrody doliny Wieprza był protest przeciwko dewastacji rzeki w ramach tzw. robót udrożnieniowych w latach 2002 - 2003. Przyłączyliśmy się do protestów miejscowych działaczy ekologicznych, wędkarzy i przyrodników z UMCS. Zaczęliśmy także monitorować planowane na przyszłość prace tego typu. "Udrożnienie" fragmentu środkowego biegu Wieprza stało się impulsem do gorącej, z czasem coraz bardziej konstruktywnej dyskusji na temat stosowanych w regionie metod ochrony przeciwpowodziowej. Kolejnym krokiem było uświadomienie sobie, że aby skutecznie ochronić dziedzictwo przyrodnicze doliny Wieprza, należy najpierw doprowadzić do tego, aby zaistniała ona w świadomości mieszkańców regionu i kraju, ale także w świadomości samych mieszkańców nadwieprzańskich miejscowości. Z drugiej strony , aby przekonać mieszkańców i lokalne władze do ochrony przyrody należało zaproponować sposoby zrównoważonego wykorzystania naturalnej rzeki i jej doliny dla rozwoju gospodarczego. Wsparcie ekorozwojowych szans i inicjatyw stało się więc drugim filarem kampanii "Wieprz - Żywa rzeka"
 

KONFERENCJE, SZKOLENIA

Konferencje:

  • "Ochrona przeciwpowodziowa a ochrona przyrody w dolinie rzeki Wieprz" X 2004
  • "Inicjatywy na rzecz ekorozwoju doliny Wieprza" 12-13.12.2005

Obydwie konferencje zorganizowane zostały wspólnie z Wydziałem Środowiska i Rolnictwa Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego.

Każdej konferencji towarzyszył także specjalny zeszyt w nakładzie 200 egz.

W listopadzie i grudniu 2005 oraz lipcu 2006 przeprowadzone zostały 3 dwudniowe szkolenia "Strażników rzek" obejmujące tematykę prawnych metod ochrony dolin rzecznych. Wzięło w nich udział łącznie ok 40 osób z organizacji ekologicznych, kół wędkarskich oraz pracowników instytucji ochrony przyrody.
 

WYDAWNICTWA

Oprócz wspomnianych niskonakładowych zeszytów pokonferencyjnych oraz trzeciego podobnego zeszytu adresowanego do lokalnych liderów społecznych ("Zrównoważony rozwój obszaru Natura 2000 Dolina Tyśmienicy" - 2006) wydanych został cały szereg popularyzatorskich materiałów w wyższych nakładach.
W 1995 roku ukazały się 2 foldery promocyjne: "Dolina Wieprza: Inicjatywy na rzecz ekorozwoju" oraz "Dolina Dolnego Wieprza".
W roku 2006 wydany został pakiet 8 folderów opisujących różne aspekty dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego Doliny, proekologiczne gospodarowanie rolnicze oraz ochronę przeciwpowodziową. W 2007 roku seria rozbudowana o kolejne 2 foldery została wznowiona. Łącznie wydano 23 tys egz. kolorowych folderów w serii "Wieprz - żywa rzeka" Serię uzupełnia wydana w nakładzie 12 tys egz zwięzła ulotka.
W ramach projektu dotyczącego budowania poparcia społecznego i zaangażowania obszarów Natura 2000 w dorzeczu Wieprza wydane zostały kolorowe folderu dotyczące ptaków doliny Tyśmienicy oraz przewodnik po utworzonej tam ścieżce przyrodniczej.
W celu promocji wśród rolników przyjaznych przyrodzie sposobów gospodarowania i programów rolnośrodowiskowych w latach 2006 i 2007 wydane zostały 2 edycje ulotek w łącznym nakładzie 6 tys egz.
W celach promocyjnych wykonano ponadto 3 rodzaje pocztówek prezentujących poszczególne obszary Natura 2000 (Dolny Wieprz, Dolina Tyśmienicy i Izbicki Przełom Wieprza), komplet naklejek (2 tys egz) oraz 4 rodzaje promocyjnych płóciennych toreb na zakupy (1200 szt).
Wydane zostały także kalendarze na rok 2007 i 2008. (łącznie 2000 egz).
Komplet wydawnictw zamyka (zawierająca m.in elektroniczne wersje wszystkich poprzednich) płyta CD (1000 egz).
 

WYSTAWA

Wykonana została przenośna ekspozycja ukazująca na 20 planszach formatu B1 walory przyrodnicze, krajobrazowe, kulturowe doliny Wieprza, wybrane gatunki roślin i zwierząt, działania na rzecz ochrony przyrody oraz zagadnienia ochrony przeciwpowodziowej. Od maja 2006 miała 10 prezentacji. Otwarcia wystawy, w których brało udział od 10 do 30 osób, były okazją do spotkań z udziałem lokalnych władz i społeczników oraz dyskusji.
 

SPEKTAKL ULICZNY "ŻYWA RZEKA"

W wyniku kilkumiesięcznej pracy ok 20 uczestników powstał barwny, dynamiczny korowód z muzyką na żywo (grupa perkusyjna "Częstotliwość"), inspirowany przyrodniczym i kulturowym bogactwem Doliny Wieprza oraz dedykowany jej ochronie. Akcja tego ulicznego spektaklu oparta została m.in. na nadwieprzańskich legendach. Inspiracją były także obrzędy i zwyczaje występujące w różnych kulturach ludzi zamieszkujących niegdyś te ziemie, ukazujące rolę rzeki w życiu ludzkich społeczności.
Przedstawienie miało 6 prezentacji latem 2006 w otwartej przestrzeni ulicznej Lublina, Zamościa, Chełma, Krasnegostawu i Zwierzyńca.

W ramach projektu od marca do czerwca prowadzone były (dla ok 20 osobowej grupy) regularne warsztaty teatralne i muzyczne oraz dwie trzydniowe wyjazdowe sesje w Guciowie i Zawieprzycach (łącznie ok. 130 h zajęć).
 

EDUKACJA W SZKOŁACH

Program "Szkolne użytki ekologiczne nad Wieprzem" miał na celu włączenie w działania na rzecz ochrony najciekawszych fragmentów doliny Wieprza uczniów i nauczycieli z miejscowości nadwieprzańskich poprzez "odkrywanie" w swojej okolicy miejsc wartych ochrony w formie użytku ekologicznego oraz podjęcie ewentualnych starań o powołanie takiej formy ochrony. Zorganizowane zostały 2 spotkania informacyjne (Lublin, Zamość) oraz jednodniowe szkolenie dla 15 nauczycieli zainteresowanych tworzeniem na swoim terenie użytków ekologicznych. Dla nauczycieli przygotowany został poradnik tworzenia lokalnych form ochrony przyrody w postaci skoroszytu. Przedstawiciele Towarzystwa prowadzili dla uczniów zajęcia terenowe nad Wieprzem oraz brali udział w organizowanych przez szkoły obchodach "Dnia Ziemi". We współpracy ze Stowarzyszeniem "Zielona Swoboda" oraz młodzieżą ze szkół przygotowano i złożono do władz gminnych wnioski o utworzenie 4 użytków ekologicznych obejmujących fragmenty łąk i starorzeczy w okolicach Jeziorzan.
W latach 2006 i 2007 w szkołach nad Wieprzem i Tyśmienicą przeprowadzonych zostało także 35 warsztatów ornitologicznych i botanicznych. W gminach doliny Tyśmienicy odbył się także konkurs na gazetkę szkolną.
 

ŚCIEŻKA DYDAKTYCZNA I TABLICE INFORMACYJNE

W 2006 roku zaprojektowano i wykonano ścieżkę dydaktyczną pt. "Dolina Tyśmienicy" Wytyczono ją na obszarze Natura 2000 Dolina Tyśmienicy w pobliżu stawów w Siemieniu. Wzdłuż ścieżki zostało ustawionych 6 tablic informacyjnych. Później wykonano także łącznie 6 wielkoformatowych tablic informacyjnych zawierających mapy, fotografie i informacje o walorach przyrodniczych obszarów "naturowych" nad Tyśmienicą i dolnym Wieprzem.
 

SPOTKANIA DLA ROLNIKÓW

W latach 2006-2007 w miejscowościach nad dolnym Wieprzem i Tyśmienicą odbyło się 6 spotkań informacyjnych dla rolników na temat gospodarowania na terenach Natury 2000 oraz dopłat rolnośrodowiskowych. Łącznie wzięło w nich udział ok 100 osób.
 

 

Działania w ramach kampanii zrealizowano dzięki dotacjom...

  • Funduszu Małych Grantów Grantów UNDP (GEF - SGP) (konferencja "Ochrona przeciwpowodziowa a ochrona przyrody..." - 2004)
  • Unii Europejskiej w ramach programu Phare 2003 (2005-2006)
  • Funduszu Inicjatyw Obywatelskich (edycje 2005, 2006, 2007)
  • Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Lublinie
oraz we współpracy z...
  • Zarządem Chełmskich Parków Krajobrazowych (obecnie Zarząd Parków Krajobrazowych Polesia)
  • Zarządem Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych (obecnie Zarząd Parków Krajobrazowych Wyżyny Lubelskiej)
  • Wydziałem Środowiska i Rolnictwa Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego (oraz Delegaturą w Białej Podlaskiej)
  • Czemiernickim Towarzystwem Regionalnym
  • Lubelskim Towarzystwem Ornitologicznym
oraz wieloma urzędami gmin z obszaru dolnego Wieprza i doliny Tyśmienicy.
 

opr. Krzysztof Gorczyca
Untitled Document
 
Towarzystwo dla Natury i Człowieka, ul. Głęboka 8A, 20-612 Lublin, oikos@eko.lublin.pl, www.ekolublin.pl, KRS: 0000214186